DOLAR 32,5728 0.14%
EURO 34,9336 0.71%
ALTIN 2.436,230,16
BITCOIN 21760530,53%
İstanbul
°

04:36

İMSAK'A KALAN SÜRE

14 milyar atık nasıl depolanıyor?, Dünyadan Haberler

14 milyar atık nasıl depolanıyor?

ABONE OL
Kasım 10, 2023 01:36
14 milyar atık nasıl depolanıyor?, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Brezilya’dan sökülmek için İzmir-Aliağa’ya getirilecek São Paulo gemisi, olası asbest nedeniyle reaksiyonlara yol açarken, gözler Türkiye’nin hurda ve atık ithalatına çevrildi.

Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı resmi verilere göre Türkiye’nin hurda ve atık ithalatı 2001’deki yaklaşık 543 milyon dolar düzeyinden 2021’de 14 milyara ulaştı. Buna göre son 20 yılda bu alandaki ithalatta yaklaşık 26 kat artış yaşandı.

Resmi bilgiler, 2001 ve öncesinde milyonlarca dolarlarla ölçülen atık ithalatının 2002 yılından bu yana milyar dolarlık düzeylere ulaştığını gösteriyor. Bu yılın birinci altı bölgesinde ise 6,8 milyar hurda ve atık ithalatı mevcut durumda.

Neler ithal ediliyor?

Resmi tarifelere göre ithalatı hür olan atıklar ortasında kurşun-asitli akümülatörler, galvanizli matlar, PET2ler, etilen-stiren polimerler, alaşımlı alüminyum oksit, bakır, kalıntılar, çelik ve nikel bataryalar bulunmaktadır.

Peki satılan envai çeşit atık için neden Türkiye tercih ediliyor?

Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi İdare Konseyi Üyesi ve tehlikeli konularda uzman olan kapsamlı mühendisi Utku Fırat’a bağlı olarak Avrupa, Türkiye’ye gelen attıkları kendi standartları, kendi normları içerisinde değerlendiremiyor. Temel sorun buradan devam ediyor.

14 milyar atık nasıl depolanıyor?, Dünyadan Haberler
Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi İdare Konseyi Üyesi ve tehlikeli konularda uzman olan kapsamlı mühendisi Utku FıratFotoğraf: privat

DW Türkçe’ye konuşan Fırat, 2018 yılında Çin, Malezya, Tayland olmak üzere ülkelerin harcama ithalatını yasaklamasıyla Avrupa’nın bir çıkmaza girdiğini ve bu yerde Türkiye’yi bir kurtarıcı olarak gördüğünü söylüyor. Fırat, 2004-2020 yılı ortasında Türkiye’ye Avrupa’dan atık ithalatının 196 kat arttığını belirterek, “Örneğin Britanya’da başta plastik, metal, kâğıt ve cam olmak üzere geri dönüştürülebilir nitelikteki atıkların lakin yüzde 10’unu geri dönüştürebiliyorlar. Kalan yüzde 90 ‘ını ise ihraç ediyorlar” diyor.

2004-2007 yılları arasında Etraf ve Orman Bakanlığı’nda müsteşar departmanı olan denetim departmanı Prof. Dr. DW Türkçe’ye konuşan Öztürk, bu tip önlemlerin-hassasiyetin düşük olması ve ucuz iş gücü maliyeti olarak sıralıyor ve şöyle devam ediyor:

“İşlerde atıklarla ilgili standartlar Avrupa Birliği normlarında olduğu vakit, hatta çalışma ortamında da o standart olduğu vakit Türkiye’ye atık gelmesi mümkün değil.”

14 milyar atık nasıl depolanıyor?, Dünyadan Haberler
çevre mühendisi Prof. Dr. Mustafa ÖztürkFotoğraf: privat

Bakanlık “hammadde” diyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, gelen hurda metal, plastik ve tehlikeli kimyasallar içeren atıkların endüstride hammadde olarak değerlendirildiği ve iktisada katkı gösterdiğini savunuyor.

Ancak hurda ve atıkların endüstrideki düzenine uygun yapılıp yapılmadığı konusunda soru hataları var. Uzmanlar atıkların kullanımı ve dağıtılma süreci büyük bir kontrol açığı olduğu konusunda uyarıyor.

Çevre Mühendisleri Odası’ndan Utku Fırat, “Bakanlık şunu söylüyor ki git bu sıcaklığı adım benima denetler. Bir sorun olursa da bana bunu bildiriyor kabaca. Lakin siz fiyatınızı o denetlediğiniz bölgeyi alıyorsunuz. Yani ben zati parasını sınıfının yapıldığı bir uygunsuzluk Bakanlığa yapıldığı nasıl iletebilirim” diye konuşuyor.

“Zayıf kontrol oranları”

Yönetmeliklerin uygunluğu cihaz tesislerinin TAEK lisanslı radyasyon ölçüm cihazı bulundurması gerekiyor. Bu ölçüm aygıtlarının da kullanılabilir durumda kullanıldığını savunan Fırat, “Gelin çıkalım inceleyelim, 10 toplama ayırma birimi dolaşalım. O aygıtların kayıtlı jelatinli olarak kullanıldığınu kullanalım. Yalnızca kalibrasyon periyotları oluşma zamanı TAEK’e çalıştırılır, orada ısıtılır, gelir ve tekrar rafa yapılır Kaldırılır o aygıtlar. Bu türlü bir denetimsizlikten bahsediyorum” kullanıyoruz.

Profesör Mustafa Öztürk ise ithal edilen atıklarla ilgili sağlıklı verilerin kamuoyuyla paylaşılmadığını belirtiyor. Öztürk’e göre Türkiye’ye giren atıklar milletlerarası akredite kuruluşlar tarafından denetlenmeli. Şayet bu atıklar yüzde 1’in üzerinde yabancı madde içeriyorsa geri gönderilmeli.

“Ama böyle bir şey göremiyorsun” diyen Öztürk, Adana, Mersin, Kocaeli ve İzmir’de geri dönüşüm tesislerinde parçalanıp geri kazanılamayan değerli ölçüde atığın gelişi hoş döküldüğünü ve önemli derecede inflamasyonların oluştuğunu hatırlatıyor.

“Şeffaflık yok”

Çevre derneklerinin yaptığı araştırmalara göre Türkiye’deki farklı atık depolama alanlarında alınan numunelerde pek çok tehlikeli kimyasal çıktığı söylenen Utku Fırat da “Tabi bunları sav, Bakanlık reddediyor. Lakin bunları basına yansıyan ölçüde yapılıyor. Hayatımıza önemli kasvet oluşturan tehlikeli toksik kimyasallar kelam söz konusu. Önemli bir kontrole tabi tutulması ve öncelikle bu kadar atık ithalatına gerek var mı, geri dönüşüm bölümü sahiden hammadde bulamıyor mu sorgulanması gerek” diyor.

Fırat, Türkiye’nin geri dönüşüm tesislerinin kapasitesinin çok üzerinde bir atık ithalatı yaptığı görüşünde.

Geri dönüşüm kesiminde büsbütün “kara düzen” yapılan bir operasyon olduğunu savunan Fırat şöyle devam ediyor:

“Bu attıkları ülkede sokan nakliye şirketleri kimler? Bu işten para kazanan kim? Aldığımız atıkların önemli tahlilleri yapılıyor mu? Yönetmeliklere bakıyorsunuz, fizikî denetim yapılıyor diyor. Fizikî denetimden sonra gerekli olduğu halde bu atıklar laboratuvara gidiyor diyor. alan bu kadar zayıf bir kontrol sistemini terk edebilir mi?”

Ciddi sıhhat riskleri var

Aynı zamanda emekçi sıhhati ve iş güvenliği uzmanlığı da bulunan Fırat’a kayıtlı ithal atıklarla birlikte PAH’lar PCB’ler ve ağır metaller şeklinde önemli sıhhat risklerine yol açan toksik kimyasallar da yurda ayrılıyor. Utku Fırat, “Bunların hepsi şu anda rastgele bir önemli bir kontrole tabi tutulmadan ülkeye giriyor ve işte kimisi yakılan yakma tesislerinde sırayla karışarak bütün canlılar tarafından çözülüyor, kimisi yırtıcı depolama ile duruyor, suya karışıyor” diye konuşuyor.

Türkiye’de 2015 yılında ortaya çıkan yönetmelikle yüksek ısıya sahip olan bütün atıklar çimento fabrikalarında yakıt olarak kullanılabiliyor. Ayrıyeten elektrikli ark ocaklı demir çelik fabrikalarının tüm hurda demir çelikleriyle çalışıyor. Uzmanlara göre bu fabrikaların filtrasyon verimi kontrolüne tabi tutulup tutmadığı da başarılı.

Denetimlerin Bakanlık yerine kapsamlı danışmanları üzerinden bunun da yetersiz olduğunu tabir eden Fırat, “Ölçüm aygıtlarıyla buralardaki hava yereln, emisyon değerlerinin her zaman kesilmesi gerek. Ama biz çok yakın vakitte termik santrale filtreyi takalım, mı takmayalım mı bunları tartışıyorduk ülkelerini hatırlatıyor”.

DW Türkçe’ye konuşan halk sıhhati uzmanı Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu da elektrikli ark ocaklı demir çelik fabrikalarının en değerli parçaları Kocaeli-Dilovası, İzmir-Aliağa ve İskenderun’da bulunuyor. Hamzaoğlu, “Bu hurdaların temel birinci kaynağısi savaşlar, bomba artıkları, tanklar, tüfekler, patlamamış bombalar, ikinci gemi sökümüyle elde edilen hurdalar. Eski tarihli gemilerin esasen asbest var. Bunlar çok ziyanlı. Tek bir asbest hayati bile şifae ulaşabiliyor ve akciğer kanserine yol Hurda demir çelik fabrikaları var olduğu süre boyunca kaynak olarak hem yürütülen hem hurda metal ithalatı yapılmaya hem de hurda gemiler söküm için devam etmeye devam edecek” diye konuşuyor.

Maliyeti az olan girişimlerin tabiat tahribatı ve insan sıhhatine olumsuz tesirlerinin yüksek olduğunu lisana gelen Hamzaoğlu’na göre, sıcaklıklarda yol açan, halk ve emekçi sıhhatini sunan bu politikaye karşı memleketler arası iş birliği ile mücadele süreci devam ediyor.

“Türkiye kendi atığını değerlendirmiyor”

Çevre, Şehircilik ve İklim Eğitimi Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar’ın 2021 yılında paylaştığı bilgilere göre 12,7 milyon ton metal atık, 685 bin ton plastik atık, 1,2 milyon ton atık kağıt, yaklaşık 55 bin ton da cam atık ithalatı yapıldı.

Ancak gelişmiş Türkiye kendi ağını değerlendirse endüstrideki hammaddelerin ithalatının yapılmasından karşılanacağı görüşünde.

“650 milyon euro kaynak sağlayabiliriz”

Türkiye’de dört buket milyon ton plastik atık çöpe giderken Avrupa ülkelerinden tonlarca plastik atık ithal edildiği lisana giden Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Türkiye’nin kendi atıklarını geri kazandığı takdirde 650 milyon euroya yakın gelir elde edilebileceğini söylüyor. Öztürk, “Böyle bir kaynağımızı biz çöpe atıyoruz. Lakin yabancı devletlerin kıymetlendirerek hizmet ki biz döngüsel iktisada katkı sağlıyoruz. Yabancının attığıyla döngüsel iktisat olur mu” diyor.

Öztürk’ün etkisinin özellikleri Türkiye’de yaklaşık 34 milyon ton atık bulunuyor. Bu atıkların ise yüzde 65’i ortala uyumlu kalmaya devam ederek depolama yoğunluğu gidiyor. Sıfır atık projesi uygulayan ülkelerin hiçbirinde yurt dışından atık ithal edilmediğini tabir eden Öztürk, “Sıfır atık projesinde gayeye ulaşmak istiyorsunuz. İthal, plastik atıklar ve gibisi atıkların Türkiye’ye girişini mutlaka yasaklamanız gerekir” diye konuşuyor.

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r