DOLAR 32,6117 0.24%
EURO 34,7158 0.06%
ALTIN 2.474,54-0,99
BITCOIN 21480441,90%
İstanbul
°

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?

ABONE OL
Aralık 2, 2023 01:33
Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Irak’ta bu hafta otomobil ya da mesken almayı planlayanlar büyük bir şok yaşadı. Zira Irak hükümeti geçen Pazar günü Amerikan Doları ile süreç işleminin yasaklandığını duyurdu.

Oysa Irak Dinarı’nın daima paha kaybı nedeniyle yüksek meblağlı alımlarda satışlarda dolarla süreç yapılıyordu. Konut ya da araba almak isteyenlerin çantaları dolusu dinar dolar yerine kullanılıyordu. Ortadoğu’da Amerikan Doları, şayet hayatınızın gereğince dirhem, dinar, riyal ya da sterlin yoksa, sahip olunabilecek en güzel para ünitesi olarak kabul ettiniz onlarca yıl.

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
Geçen haftaya kadar Irak’ta satışlarda dolar kullanılıyordu.Fotoğraf: Murtadha Al-Sudani/AA/picture Alliance

Ancak bölgedeki üst seviye siyasetçilerin son bir kaç açıklamalarını açıklıyor, artık bu durumun değişebileceğine, doların bölgedeki hakimiyetinin azalabileceğine işaret ediyor.

ABD’li resmi, yaptırım uygulanan lakin pek çok Iraklı siyasetçinin örtülü olarak İran’a Irak üzerinden çok fazla nakit dolar sokulmasından telaşlı bir şekilde geliyordu. Bu nedenle Irak’a dolar girişini zorlaştırmaya yönelik adımlar atıyordu. Engellemelerin yolu açılan dolar kıtlığı, ABD para ünitesine sabitlenmiş olan Irak Dinarı’nın bedelinde dövizlere yol açtı. Bunu geçen hafta ilan edilen dolar yasağı takip edildi. Şubat ayında Irak esasen yeniden döviz krizinin tesiriyle Çin ile ticaretini dolar yerine yuan ile öğrenmeyi açıklamıştı.

Alternatif arayış

Suudi Arabistan Maliye Bakanı, bu yılın başında ülkenin euro ve Çin para ünitesi yuan da dahil olmak üzere farklı para üniteleri kullanarak petrol satmaya “açık” olduğunu duyurdu. Birleşik Arap Emirlikleri ile Hindistan ile ticaretin Hint para birimi rupisi ile yaygınlaştırılmasını açıkladı. Japonya para birimi yen cinsini ihraç eden Mısır ise yuan cinsinden harcama çıkarmayı planladığını bildirdi.

Ayrıca Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Cezayir ve Bahreyn gibi Ortadoğu ülkeleri, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın oluşturulduğu ve jeopolitik bir blok olan BRICS’e katılmayı açıkladılar. Rusya, bu ittifakın Haziran ayında yapılacak toplantıda üyelerin ortasında hudut ötesi ticaret için yeni bir tıp para biriminin çiçeklerinin tartışılacağını duyurdu.

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
Mısır’ın başkentindeki bir döviz ofisinin önü.Fotoğraf: Amr Nabil/AP Fotoğraf/resim ittifakı

Öte yandan BAE, 2021’den bu yana İsviçre merkezli Milletlerarası Ödemeler Bankası tarafından yürütülen bir pilot projede de yer alıyor. Bu proje, doları baypas dijital, hudut ötesi ödemeleri inceliyor. Projede Tayland, Hong Kong ve Çin’de yer alıyor.

Doların işi bitti mi?

Amerikan Doları’na alternatif arayışları son devirde gazetelerin manşetlerine taşındı. New York Times , “Doların hakimiyeti tehlikede mi?” başlıklarıyla uzaktaki parçaları almak Finans Zamanları“Çok kutuplu para ünitesinin hazırlanmasının” davetinde bulunuldu. Bloombergise, “Dedolarizasyon nefesinin kesici süratte gerçekleşmesi” kelamlarıyla kıymetlendirdi.

Bloomberg’in haberine göre 1970’li yıl boyunca dünya genelindeki resmi döviz rezervlerinin yüzde 85’ini, 2001’de yüzde 73’ünü oluştururken, bugün bu oran yüzde 58’e geriledi. Bununla birlikte, tek tek dolardan uzaklaşmanın tez edildiği kadar hızlı gerçekleşmediği görüşmede.

Körfez’de dolar hala karar sürüyor

1970’lerden bu yana petrol üreticisi Körfez ülkelerinin ABD ile yöneticiliği var. Güvenliği ABD sağlıyor, Suudi Arabistan ve BAE şeklindeki ülkeler de petrol ihraç ediyor. O yıllarda birçok Körfez ülkesinin petrol ticaretinin dolar ile yapılması konusunda ABD ile mutabakata varması, doların dünya petrol ticaretinde para ünitesi olarak sabitlenmesine yol açtı.

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
Petrol şirketi Suudi Arabistan.Fotoğraf: Stanislav Krasilnikov/TASS/dpa/picture Alliance

Peki artık bu devir sona mı eriyor? New York’taki Syracuse Üniversitesi öğretim üyelerinden Daniel McDowell, DW’nin “Arap başkanlarının açıklamaları Ortadoğu’da dolar periyodunun sona erdiğine profesör mü işaret ediyor?” ayrıntılar yanıtlarken “Açıklamaları yapmak kolay, hareket ettirmek daha zor” dedi.

McDowell, “Suudi Arabistan’ın petrol üreticisi ülkeler için bu cins açıklamaları yapmak bireysel zaman, ABD’nin ilgisini çekmek için de bir amaç. Çin ile flört etmek, Amerikalı siyasi karar alıcılarının Körfez ülkelerinin çıkarlarına daha fazla ilgi göstermesini sağlayabiliyor” diye konuştu.

McDowell, Amerikan dolarının bir gün hakimiyetini kaybetme olasılığını dışlamıyor. Latifeyle karışık bir lisanla, “Tüm imparatorluklar eninde sonunda çöker” yorumunu yapan McDowell, “Şimdilik bu açıklamaların birçok sembolik ve siyasi. Göreceğimiz rastgele bir değişim marjinal ve yavaş olacaktır” dedi.

Ukrayna savaşının etkileri

DW’nin kullandığı Ortadoğu’da yaşanan bu gelişmelerdeki iki etkenin rolünde rol aldı. İlk Ukrayna savaşı ile ilgili.

“ABD’nin Finansal Yapıları ve Dolara Karşı Milletlerarası Tepki” başlıklı bir kitapta bulunan Profesör McDowell, ABD’nin dış siyasette doları bir silah olarak kullandıkları nedeniyle rakiplerinin faaliyet faaliyetlerinin başka para birimlerinde kaydırdıklarına işaret ediyor.

Londra merkezli Milletlerarası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü uzmanlarından Hasan Alhasan da “Şu anda Ortadoğu ve Asya’daki ülkeler üzerinden çok fazla Rus parası gidiyor” derken bu ülkelerin ABD ve Avrupa’nın Rusya’ya karşı yaptırımlarını uygulamayan ülkelerde güçlendirdiğini hatırlattı.

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
Fotoğraf: Colourbox/alexlmx

Ancak Rusya’ya yönelik yaptırımların daha da sertleşmesi, kapsamlı yaptırımlara dönüşmesi, bu ülkelerdeki yaptırımlara uymak zorunda kalabilir. Aksi takdirde kişilerin kendilerine de bu yaptırımlara maksat olabilir. Amerikalı Profesör McDowell, bu nedenle bölgelerdeki ülkelerden radikal bir şekilde uzaklaşmaya şimdi hazır olmasalar da bir arayış içinde savaşı anlatıyor.

Bölge ülkelerinin petrol kaygısı

Hasan Alhasan, Ortadoğu ülkelerinin dolardan uzaklaşmak istemesinde bir diğerinin daha rol oynamasına işaret ediyor.

Alhasan, “ABD’nin, Rusya’nın çıkarlarını amaçlamak için, küresel petrol piyasasının dışında tekrar yazmaya giriştiğini düşünenler var. Ve bu Arabistan için oluşturmak bir tehdit oluşturuyor” dedi.

Mart ayında Suudi Arabistan Güç Bakanı Abdülaziz bin Salman, rastgele bir ülkedeki Suudi petrol ihracatının Rusya’ya yapıldığını ve bir fiyat kısıtlaması ile birlikte çalışması halinde, ülkenin artık bu ülkeyle ticaret yapmayacağını söyledi. Bir gün sonra Cezayir güç bakanı da bireysel tasa nedeniyle bu açıklamayı yineledi.

Doların Ortadoğu’daki hakimiyeti neden azalıyor?, Dünyadan Haberler
Ekonomi Profesörü Maria Demertzis.Fotoğraf: Bruegel

İtalya’daki Avrupa Üniversitesi Enstitüsü’nden iktisatçı Profesör Maria Demertzis, yaptırımların devam ettiği surece dolardan uzaklaşmanın süreceği görüşünde. Birebir vakitte fikir birliği Bruegel’in uzmanlarından olan Demertzis, bazı ülkelerdeki ülkeleri baypas etmek istediğini, bunun hızla gerçekleşemeyeceğini, mevcut sistemi, altyapıyı değiştirecek alternatiflerin vakit olacağını da de kelamlarına ekledi.

Bankacılık sisteminin önemi

Demertzis, “Örneğin Hindistan’daysanız ve Şili’ye bir şey satmak istiyorsanız, bunu muhtemelen dolar üzerinden yaparsınız. Lakin bu yalnızca bir eseri dolar cinsinden daha kolay fiyatlandırabileceğiniz için kalmazsınız. Bunu geçmişteki süreci için ABD doları altyapısını kullanmak için de yaparsınız” kelamlarıyla ABD’nin sunduğu güvenlikli altyapıya, bankacılık sistemine dikkat çekildi.

Bu ortada ABD ve Avrupa’nın Rusya merkez bankasının rezervlerini dondurmuş olması, Ortadoğu’da da tasaya yol açmış durumda. Ortadoğu uzmanı Hasan Alhasan, bu nedenle bölge ülkelerinin çok kutuplu bir dünyaya hazırlık yapmakta olduklarını, bu yolla hem dolarize edilmiş bölgelerin içinde hem de bireysel zamanlar dışında hareket etmeyi hedeflediklerini aktardı.

DW Türkçe’ye VPN ile nasıl ulaşılabilirim?

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r