DOLAR 32,5614 0.13%
EURO 34,8678 0.57%
ALTIN 2.426,70-0,23
BITCOIN 21741011,52%
İstanbul
°

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

EYT’de maaş krizi: Bir milyondan fazla kişi ödemeyi bekliyor, Dünyadan Haberler

EYT’de maaş krizi: Bir milyondan fazla kişi ödemeyi bekliyor

ABONE OL
Kasım 29, 2023 11:18
EYT’de maaş krizi: Bir milyondan fazla kişi ödemeyi bekliyor, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

İktidarın seçimlere yönelik en değerli atılımlarından biri olan Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) hükümetinin kraliçesi 45 gün oldu.

Ancak hükümetin Mart ayında başvuru yapan EYT’lilerin Nisan ayında birinci maaşlarını alacağını açıklasa da bu gerçekleşmedi. Prim borcunun doldurulmasına karşılık yaş haddi nedeniyle emeklilik olmayıp, kanunla emekliliğe hak kazansa da bu sefer Toplumsal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bağlanır. Müracaatların yaklaşık dörtte biri onaylanırken maaşı, fark ödemesi ya da ikramiyesi yatanların oranı yüzde 15’te kaldı.

DW Türkçe’ye konuşan Toplumsal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, “Yasanın çıktığı gün kayıtta bulunup da devam eden sonucu alamayanlar var” diyerek süreci Eylül ayına kadar uzayacağını öngörüyor.

Düzenleme 3 Mart’ta gizlice girdi

EYT’lilerin 23 yıl süren muafiyetlerinin kaldırılması için yapılan yasal düzenleme 3 Mart 2023 tarihinde Resmi Gazete’de resmi olarak yayımlanarak girdi.

Bu ödeme başvurulardan itibaren başladı. Bugüne kadar yaklaşık 1 milyon 600 bin kişi emeklilik için başvuruda bulundu.

Ancak kayıt yaptıranların yalnızca 400 bin civarının payı onaylanırken; Birinci emekli aylığı, bayram ikramiyesi ya da fark aylarını oda sayıları yaklaşık 200-250 bin civarında kaldı.

Özgür Erdursun, “Biz Mart ayında birinci başvurular başlar dedik ki bu işler Eylül-Ekim ayını bulur. Ancak Çalışma Bakanı Sayın Vedat Alım dökümanlarından geri bildirimlerini içerir Nisan ayında herkesin aylıklarını alacakları açıklamalarda bulunurlar. Aslında bu mümkün değil. Matematiksel olarak da mümkün değil. Zira Toplumsal Güvenlik Kurumu’nun bir kapasitesi var” diyor.

Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Alım, 31 Mart’ta bir televizyon kanalında yaptığı açıklamada, “Mart’ta EYT için yıllık olarak herkes Nisan ayından maaşlarını alacak. Hangi gün sakatsa o ay içinde alacak. Mayıs ayında bütün abonelerin maaşları ödenmiş olacak” dedi. Alım, SGK çalışanlarının fazla mesaisi ile alma programlarını yaptıklarını da söyledi.

“Günde 8-10 sefer denetim yapıyorlar”

Bu kelamların vatandaşta bir beklenti yarattığına işaret eden Erdursun, “Gün içinde sekiz kez, bir kez sanki aylığını yatmış diye merak edip sisteme girenler var. Ancak bu süreç biraz uzun sürecek. Bence Eylül ayına kadar uzayacak” diye anlatıyor.

Mart ayında katılımta bulunan kişilerin yaşadığı kentte çok değerli olana değinen Erdursun, bilhassa İstanbul, Ankara, Bursa, Kocaeli, Antalya olmak üzere büyük kentlerde ağır başvuru sırasında sürecin uzayacağına, küçük kentlerde ise daha hızlı bir sonuç alınabileceğine işaret ediyor.

Emekli aylıkları geç kalanların hesaplarına geçen süreye bağlı olarak toplu para yatacağını, hiçbir kimsenin hak kaybı yaşamayacağını hatırlatan Erdursun, hükümetin devamının devam etmesiyle ilgili vatandaşın dinlenecek açıklamalar yapılması gerektiğinde görüşünde.

Emeklilikte yaşanan sıkıntılar için 2014’ten bu yana faaliyet gösteren EYT Federasyonu da Toplumsal Güvenlik Kurumu’nun hem işçi hem de sistem olarak yetersiz kaldığına işaret ediyor.

DW Türkçe’ye konuşan EYT Federasyonu Genel Lideri İstek Lastikçi’ye ait SGK kayıt almadığı için sistem arızaları da görülüyor: “Yasanın bir yılda çıkacağı söyleniyordu. Bir yığılma görülüyordu. Bu yönetim kurumunun daha önceden tedbir alınması gerekiyordu.”

“Bu sefer SGK’ya katılıyoruz”

Maaşları yatmayan EYT’lilerin bayramda da mağduriyeti tabir eden Lastikçi’ye göre bayram öncesi tahlil odaklı bir yaklaşımla EYT’ye başvuran herkesin hesabına en düşük emekli maaşı kadar bir meblağ yatırılabilir, bölümleri tamamlandığında bu sayı mahsup oranında geri kalan ödemeler yapılabilirdi.

“23 yıl tekrar hala beklemedeyiz. Bu sefer de SGK’ya uyuyoruz” diyen Lastikçi, ekliyor: “Evet, bir hak kaybının olacağı söyleniyor ancak ekonomik kaideleri müsait değil, hiçbir geliri olmayan bir insanın bir günü geçirmesi dahi eziyet ve Acıma haline geliyor. Tekrar bir mağduriyet yaratılıyor.”

“300-400 bin kişinin katılımı bu vakte kadar çözümlendi ise geri kalanına ayrılacağının de birkaç ay daha uzayını öngörüyoruz” diyen Lastikçi, çözüm için SGK’ya işçinin çalıştırılması lisana sunuyor.

Depremzede EYT’liler de mağdur oldu

Deprem bölgelerinde EYT’lilere parlaklık veren bir düzenleme de yapılmadı.

Arzu Lastikçi, 6 Şubat’ta yaşananlardan etkilenen vilayetlerdeki EYT’lilerin başka bir mağduriyet yaşadığını lisana getiriyor. Bölgede maaşlarını alamayan EYT’lilere işaret eden Lastikçi, Bakanlığın depremzede EYT’lilerle ilgili bir sayı vermediğine dikkat çekiyor.

Deprem vilayetlerindeki EYT başvuruları için bu vilayetlere yakın vilayetler belirlendi. Depremzede EYT’liler kayıtlı vilayetlerde başvuruta bulunabiliyor. Lakin vilayetlerine başvurduğu için vilayetlerdeki EYT’lilerle birlikte dağılım daha da artıyor.

Özgür Erdursun da depremzede EYT’lilere yönelik bir kolaylaşma olması gerektiğini düşünüyor: “Öncelik zelzele bireylerine sahipti. Ancak bununla ilgili bir açıklama yapılmadı.”

Maaşlar ayın 18-26’sı ortasında alınıyor

Emekli aylıkları, emekli maaşlarının son tarihlerinin 18’i ile 26’sı arasında alınıyor. Maaş almaya hak kazananlar, birinci ayını ayın kaçında alınması gerekenler o tarihe kadar bir fark ayı bulunuyor.

Mart ayında emeklilik maaşlarına iki bayram ikramiyesi alabilecekken nisan-haziran ortasında emekliliklerin tek ikramiye hakkı var.

EYT’de maaş krizi: Bir milyondan fazla kişi ödemeyi bekliyor, Dünyadan Haberler
EYT düzenlemesinin kabul edilmesiyle Toplumsal Güvenlik Kurumu’nun önünde yoğunlukla ilgileniyortuFotoğraf: DHA

Özgür Erdursun, hakikaten başvurunun devam ettiğine dikkat çekiyor: “Kendi şirketinde sigortalı ise arkadaşı olduğu şirkette sigortalılığı varsa Bağ-Kur günleri SSK günleriyle kesintiye uğramış, emekli olup zannedip emekli olmayanlar var. Prim gün sayımı tamamlanmış lakin diğerinin günleri o bireye dahil olmuş olanlar var. Ya da bir ay içinde üç farklı işletmede uğraşmak için prim günlerini 90 gün diye hesaplayıp tamamladığını zannedenler var. Meğer sistem bir ayda 30 gün temel alır.”

Bağ-Kur ya da Genel Sıhhat Sigorta borçları olanların da EYT’den faydalanmak için borçlarını ödemesi değişikliği söz eden Erdursun harcamak yaşayan Türklerin de diğer bir ülkelerde çalışıyorsa, sosyal yardım ya da işsizlik maaş alıyorsa, kendi isimlerine işletmeler-şirketleri varsa Türkiye’den emekli aylığı alınamayacağını vurguluyor.

“Yasa yeni mağduriyetler yarattı”

EYT düzenlemesine göre 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı çalışmaya devam etmek için yaş kaidesi kaldırılsa da yalnızca gerekli prim gün koşulunu sağlayanlar düzenlemeden faydalanıyor. Buna göre Toplumsal Güvenlik Kurumu’na bağlı EYT’liler 5 bin-5 bin 975 gün orta dönüşüm prim günleriyle emekli olabiliyor. Kısmi emekli olmak isteyen EYT’liler ise yaş şartına bağlanmaya devam ediyor.

“Zaten EYT pili yarım çıktı Tekrar yeni sakatlıklar yaratılarak çıkarıldı” diyen Dilek Lastikçi, yaşın haddi kısımları çözülse de yıllık primin kaldırılmadığını, 3600 emekliliğin 99 önceki haklarına geri alınmadığını belirterek bu manada EYT’nin çabaladığının devam ettiğini vurguluyor.

EYT nasıl ortaya çıktı?

17 Ağustos 1999 zelzelesinin akabinde yapılan toplumsal güvenlik islahatı, Emeklilikte Takılanlar denilen binlerce çalışanın mağduriyetine yol açtı. IMF ile stand-by muahedesi yapan DSP-MHP-ANAP hükümeti tarafından 8 Eylül 1999’da 4447 no’lu yasa iptal edildi, geriye dönük olarak çalıştırıldı ve bu önceden sigortalı olanlara da kullanılabilir. Kişinin başlangıç ​​tarihindeki tüm kayıtların yerine getirse de yaşını beklediğim için emekli olamadım.

Sorun 1999’dan bu yana bir sorun ortaya çıktı ve bir çözüme kavuşuldu. EYT ile ilgili son periyotta adım atılsa da AKP 1999’da taşınan düzenlemeyi 2008’de onaylayarak emeklilik yaşını uzatmıştı.

SGK işçi rejimiyle birlikte ayrılmaların onaylanma düzeninin ayarlanması süreci vurgulayan EYT’liler maaş muafiyetinin bir eksikten önce talep ediyor.

DW Türkçe’ye manisiz nasıl ulaşılabilirim?

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r