DOLAR 32,4970 0.14%
EURO 34,8823 0.3%
ALTIN 2.471,040,37
BITCOIN 2000561-3,61%
İstanbul
°

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

İsveçli uzman: Mevzu İsveç değil Türkiye-ABD’de yoksulluk, Dünyadan Haberler

İsveçli uzman: Mevzu İsveç değil Türkiye-ABD’de yoksulluk

ABONE OL
Kasım 4, 2023 18:00
İsveçli uzman: Mevzu İsveç değil Türkiye-ABD’de yoksulluk, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

İsveç Memleketler arası Bağlar Enstitüsünün kıdemli uzmanı Bitte Hammargren, NATO’daki genişleme krizinin Türkiye ile İsveç’in ortası değil, daha üst düzeyde Türkiye ile ABD’nin ortasında bir sıkıntının olduğuna inandığını söyledi.

Türkiye ve güvenlik siyasetleri bahislerindeki araştırmalarıyla bilinen, bireysel zaman gazetecisi olan Bitte Hammargren, dağılması için ABD’nin atacağı adımların test edildiğini belirten Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın beklentilerinden birinin de “Beyaz Saray’a davet edilmek” olduğu lisana dile getirildi.

ABD Lideri Joe Biden’ın, Türkiye’nin İsveç ve Finlandiya’nın yaygınne yönelik sert itirazlarına karşın iki ülke önderlerini Beyaz Saray’da ağırlamış olması “Erdoğan’a verilmiş çok değerli ve güçlü bir mesaj” olduğunu belirten Hammargren, Erdoğan’ın “terör”ü çıkış” suçlamasının İsveç’te nasıl yankı bulduğunu, Türkiye’nin YPG’nin terör örgütüne karşı ayrıldığını, iadeler, yaptırımların kadınlardan muvaffakiyet talihini DW Türkçe’ye takdir ettiğini söyledi.

DW Türkçe: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, İsveç’in NATO üyeliğine onay vereceğini duyurması, NATO’da “tarihi” olarak nitelendirilen genişleme stratejisini alt üst etmiş görünüyor. Pekala İsveç’te, Erdoğan’ın “tam bir terör yuvası” olarak değerlendirdiği itirazı nasıl yankı buldu? Öngörülen bir atılım mıydı, yoksa sürpriz mi oldu?

Bitte Hammargren: Bizimle birlikte, Türkiye’yi detaylı takip edenler için Türkiye’nin bu atağı çok da sürpriz olmadı. Zira Türkiye’nin, sorunları sert müzakerelere sürüklenmesine çok sık tanık olduk. Ancak Türkiye’yi çok da yakından takip etmeyenler için makul bir sürpriz oldu diyebiliriz. Ankara’nın, ittifakın güvenliği ve savunması için hayati ehemmiyete sahip, bilhassa de Avrupa’nın kuzeyi ve doğusu için büyük bir ehemmiyet taşıyan NATO’nun girişini bloke etmeyi teşvik etmeleri bekleniyordu. Zira İsveçliler, Türkiye’nin AB’sinin seçildiğine çok güçlü dayanak vermişlerdi…

İsveçli uzman: Mevzu İsveç değil Türkiye-ABD’de yoksulluk, Dünyadan Haberler
Bitte HammargrenFotoğraf: Malin Hoelstad

Resmi açıklamalardan görebildiğimiz kadarıyla Türk tarafının en önemli üç standardı var. Bunlar, PKK’nın Suriye’deki bölümü YPG’ye dayanağın kesilmesi, Türkiye’de hakkında “terör” suçlaması bulunan 21 kişi İsveç tarafından yönetilen ve silah satışlarına maruz kalanların sakatlıklarının. İsveç, Ankara’nın bu beklentilerine cevap adımları adımları atar mı?

Öncelikle “terör kaçakçılığı” suçlaması ile başlayın. İsveç, başka AB üyesi ülkelerde PKK’yı terör örgütü olarak tanıyor. İsveç iltica kanunlarını, aralıklarında Kürt olanların da bulunduğu pek çok Türk vatandaşa uyguladı. Bunların ortasında PKK’nın sempatizanlarının olduğu da kabul ediliyor. uygun anlaşılabilmesi için elemanların gözardı edilmesi gerekiyor: İsveç kanunlarında sadece ‘terör organizasyonu’ diye bir kabahat bulunmuyor. Ayrıyeten İsveç’teki gösterilerde PKK bayraklarının açıldığı, bu yolla da teröre takviye edildiği savı da protesto getiriliyor.Lakin bu da söz özgürlüğünün kapsamının çok geniş olduğu İsveç’te bir kabahat teşkilatı yok. İsveç’in kendi bünyelerindeki geniş söz özgürlüklerinin anlatılması artık çok zorlaşıyor.

Peki, Ankara’nın geri dönüşü ve silah satışlarına uygulanan yaptırımların sokaktaki diğer iki kişinin karşılanması mümkün mü?

İade ile ilgili iade ile ilgili listeyi lakın söylenen bu listede bulunan 21 kişi ortasında bireysel zaman içinde İsveç vatandaşları olanların, daima oturum açma hakkı bulunanların da olduğu. Ayrıyeten Türkiye’deki basında bu listede yer alan bir kişi, 2015’te hayatını kaybetti. İsveç’te bir mahkeme kararı olduğu sürece, ne kendi vatandaşları ne de kayıt haklarını iade edebilir. Silah satışlarına uygulanan kısıtlamaların fiyatları da kolay görünmüyor. 2019’da bu kısıtlamalar, devrin ABD Lideri Donald Trump’ın askerlerinin çekilmesi ve Türkiye’nin Suriye’nin kuzeydeki tek taraflı askeri operasyonunu başlatması sonrasında uygulanmaya başlandı. Ve bu kısıtlamaları uygulayan tek şey İsveç değil. İsveç dışında, Almanya ve Hollanda olarak pek çok AB ve NATO üyesi ülkede Türkiye’ye savunma sanayi ihracatının kısıtlanması uygulanıyordu. İsveç’in yalnızca Türkiye’nin baskısı sonucunda bu yaptırımları kaldırabileceğine dair ihtimalim devam ediyor. Zira silah satışlarını inceleyip sık dokuyan bir hükümet ajansı var ve bunları bu yaptırımları değerlendiriyor. Ayrıyeten ben asıl sorunun tek başına İsveç olduğu görüşünde değilim. Bu mevzunun tahlili, düzeyi daha üst bir düzeyde, ABD ile ele alınmasıyla mümkün. Zira İsveç’in, barut, patlayıcı, yazılım üzere Türkiye’ye sattığı savunma ürünleri, ABD ve başkalarıyla karşılaştırma çok cüzi şeyler… Bence dünya çapında İsveç’e yüklenen Türkiye’nin asıl amacı, bu yolla ABD yoluyla başka ülkelerin uyguladıkları yaptırımları kaldırmalarını sağlamak …

Sizce ABD’nin Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, en azından yeni F-16 satışına ve mevcut olan modernizasyonuna yeşil ışık yakması mümkün mü?

Bu son derece güç görünüyor. Zira ABD yaptırımları, Kongre kararlarına bağlıdır. Çok olağan ki Rus S-400’leri satın almak için F-35 programı çıkartılan Türkiye’nin şu anda F-16’lara değiştirilmesini, hava savunmasını denemek zorunda olduğunu anlıyoruz. Ancak dikkat edilmesi gereken, sorun İsveç-Türkiye problemi yoktu, hususun daha üst düzeylerde, ABD düzeyinde ele alınması gerekiyor. Kim bilir, tahminen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Beyaz Saray’a davet edilmesi, açılım sağlayacak bir yol olabilir…

Sizce Erdoğan Biden’dan bunu mu istiyor? Türkiye’nin blokajı nedeniyle çıkmaza giren genişleme düğümünü ABD mi çözer?

Beyaz Saray’a davet, Erdoğan’ın beklentilerinden yalnızca biri. Bu hafta mevcut olmak üzere Yunanistan Başbakanı Miçotakis Beyaz Saray’da ağırlandı, yabancı başkanlar için büyük bir onur olarak görülen kongre konuşmasını da yaptı, Türkiye’ye F-16’ların verilmemesi savunuldu… Çok doğal ki Erdoğan’ın Beyaz Saray’dan bir davete ayrı ayrı var. Gerçi ABD Lideri Biden günümüze kadar ona karşı soğuk bir hal almıştı ama İsveç ve bölgesinde NATO’nun bulunduğu, ittifak için hayati değere sahip. Bu nedenle düğümün çözümlenmesinde, ABD’nin ne yapacağı büyük ehemmiyet taşıyor.

ABD Lideri Biden’ın, Erdoğan’ın “evet diyemeyiz” açıklaması üzerine Fin ve İsveçli başkanlarla Beyaz Saray’da toplantılar ve ittifaka üyeliklerine çok güçlü dayanak açıklamaları zamanında Türkiye’ye verilen bir bildiri dağıtıldı mı?

Gayet olağan ki. Bu Erdoğan’a verilmiş çok güçlü bir bildiriydi. Fazlasıyla Biden kendisi bilhassa hiç Türkiye’den haber vermedi, bu işin çığırından çıktı ve İsveç’in önderliklerine bıraktı. Biden aslında bu yolla Türkiye ile ilgili hayal çalışmalarını da göstermiş oldu. Zira evet Türkiye’nin güvenlik kaygıları var ama Türkiye’nin kendine özgü vakitte çok değerli bir ittifakın üyesi. Ve bu ittifakın da artık çok büyük güvenlik tasaları var. İttifak Üyelerinde, bu tür kritik devirlerde bunu gözlemlemedim.
Avrupa’nın büyüyen, Baltık Denizinde, Arktik bölgesinde, savunma yetkisinin geliştirilmesi İttifak için ve pek alışılmış ki Türkiye için de devasa bir değere sahip… Artık sakin, akılla selim ve değiştirilmesi gerekiyor.

Bu ortada İsveç Dışişleri Bakanı Ann Linde Twitter’da yaptığı paylaşımda, ülkede PKK’ya ait davranış ile ilgili “çok yaygın bir dezenformasyon”u ortadan kaldırmak istenene dikkat edilmedi, “Olof Palme hükümeti, daha 1984 yılında, Türkiye’den sonra PKK’yı açıkladı terör örgütü olarak birinci ülke oldu” hatırlatması yaptı ve ülkenin bu davranışında bir değişiklik olmadığının çizildiği belirtiliyor… İsveç’te, PKK’yı terör örgütü olarak tanıyoruz ancak bireysel zamanda Kürtlerin İsveç’teki iç siyasetini da ilgilendiren bir boyutu olduğu belirtiliyor. bunu sağlar mısınız?

Evet, İsveç PKK’yı terör örgütü olarak tanıyor. İsveç, Türkiye’den bireysel zamanlarda, askeri darbelerden sonra, Yaşar Kemal boyunca çok ünlü muhaliflerin de ağırlaştığı bir ülke. Gelenler ortada Kürtler de yer aldı, yıllar içinde İsveç vatandaşı oldular, İsveçli Kürtler oldular, çok sayıda Kürt kökenli İsveçli var artık. Siyasi partilerde, parlamentolarda, hükümetlerde, şirketlerde misyon sahipleri, artık kamunun bir bölümü oldular. Bu nedenle bahis İsveç iç siyasetinin da bir iklim değişikliği oluşuyor. Bu nedenle AKP’nin birinci yıllarında Kürt sorununda çok ilerici adımlar atması, burada da alkışlanmış, tahlil süreci başlıyor, gelecekle ilgili çok umutlu olunmasına yol açmıştı…

Ama çözüm süreci sonlandırıldı. Britanya’daki sorun Suriye’deki gelişmelerle birlikte çok farklı bir boyuta evrildi. ABD başta olmak üzere, tüm Batılı ülkeler için büyük bir oluşum oluşturan bahis da Suriye’nin bölgelerinde ABD’li resmi dahil olmak üzere hemen herkesin PKK’nın Suriye uzantısı olduğunu kabul ettiği YPG’nin IŞİD ile çabada “önemli müttefik” olarak birleştirilmesi, bir teröre karşı bir sonraki terörün araçsallaştırma…Türkiye de bunu, ulusal güvenliğine tehdit olarak kullanıldığını söylüyor. Bu görüşmeye katılabiliyor musunuz?

Eski ABD Lideri Obama’nın IŞİD ile çabasında YPG ile iş birliğine gitme kararından bu yana bunun Türkiye ile NATO müttefikleri ortada büyüyen bir tansiyona yol açılıyor. Doğal olarak hükümetler YPG’nin PKK’nın uzantısı olduğunu, ideolojik olarak da benzeştiğini biliyordu. Ancak anladığım kadarıyla YPG’nin bir terör örgütü olarak sınıflandırılmasının istenmemesi üç nedene dayanabiliyor.

Nedir bu nedenler?

İlk, IŞİD’in zarara uğratılmasında rol oynamalar ve o dönem müttefiklerinde Türkiye’nin IŞİD ile gayrette kararlılığı sergilemediği görüşü hakimdi. İkinci değerli neden de YPG’nin, binlerce IŞİD tutsağının tutulduğu kampları koruyabilmesi. Bu da aslında Türkiye dahil bölge için, Avrupa hükümetleri için hayati bir güvenlik sorunudur. Batı, YPG’den dayanağını çekerse onlar da istikametlerini değiştirecek ve büyük bir olasılıkla Esad rejimine yaklaşacaklar. Tutsaklar Esad mevzuatının belgesinden geçilmesi ne olur? Geçmiş bize neler olabileceğini gösterdi. İç savaş başladığında cihatçıları mahpuslardan sağlanan Esad rejimi yoktu? Ayrıyeten 2003 yılında ABD Irak’ı işgal ettiği Suriye, Amerikalılara karşı savaşmak için cihatçılara alan tanımadı mı? Daha sonra bunlar Irak’ta El Esas’a ve IŞİD’e dönüşmedi mi? Ayırca Esad mevzuatının çağdaş insan haklarının ihlallerini de unutmamak gerekiyor. Münasebetiyle kampların Esad rejiminin eline geçen bir seçenek değil. YPG’nin terör örgütü olarak tanınması için birinin bir başkasının çatışması da, bunun aslında ne Türkiye’de ne bölgede sorunun tahlile kavuşmasını sağlamış olması. PKK sorunu, birinci terör saldırılarına 80’lerden beri başladı…

YPG’nin terör örgütü olarak ilan edilmesinin Türkiye’nin güvenlik açısından bir tahlil olmadığını mı söylüyorsunuz?

Çok fecî ayrılıklar yaşadılar ve bir yerde bu meseleye siyasi bir tahlil yapacaklar. Erdoğan, kendisi sunmaktadır. Özal da denemişti… Bir daha denenir mi? Seçimleri bekleyecekler. Lakin sonuç prestijiyle Kürt sorunu Türkiye için bir güvenlik sığınağıdır. Bugüne kadar askeri teknolojinin tek başına bunu sağlamadığı ortada. Ve bir yerde bu sorunu geride bırakmak üzere bir çıkış stratejisini izlemeniz gerekecek.

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r