DOLAR 30,3493 0.82%
EURO 32,8519 0.41%
ALTIN 1.980,911,40
BITCOIN 13041601,90%
İstanbul

HAFİF YAĞMUR

06:43

İMSAK'A KALAN SÜRE

Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?, Dünyadan Haberler

Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?

ABONE OL
Kasım 28, 2023 11:54
Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Seçimlere ilişkin yaklaşık bir ay kala milletvekili aday listeleri tartışılmaya devam edilirken geçmiş seçimlerde olduğu üzere bu seçimde de bayan adaylara listelerde eşit halde yer verilmemesi için 14 Mayıs sonrasında 2018 seçiminin de daha “kadınsız” bir Meclis oluşmasına dikkat ediliyor.

Siyasi partiler 14 Mayıs’ta yapılan seçimler için milletvekili aday listelerini Yüksek Seçim Konseyi’ne (YSK) geçen haftanın sonucunu sunmuştu. Milletvekili süreksiz gün listeleri 15 Nisan’da yayımlanacak, kesin gün listeleri ise 19 Nisan’da ilan edilecek. O tarihe kadar partiler isterse değişiklik yapabilir.

Yeni parlamentonun partileri ve ittifaklar ortada bayanların Meclis’te temsiliyetin toplanacağı ne kadar olacağı ve bayan milletvekillerinin parti kümelerinin üst idare takımlarında ne kadar yer alabilecekleri de merak edilen bir sonraki değerli nokta.

YSK’ya sunulan süreksiz aday listelerine kadınlarına en çok yer veren iki parti Yeşil Sol Parti (YSP) ve Türkiye Emekçi Partisi (TİP) oldu. YSP adaylarının 200’den fazla bayanlardan oluşurken bu partiyi TİP takip ediyor. TİP 398 kişilik listede 161 bayan adaya yer verdi.

AKP listesinde 600 adayın ortasında 113 bayan yer alırken, Cumhur İttifakı arkadaşı MHP’nin 90 bayan adayı var.

CHP, Millet İttifakı ortaklarının da bulunduğu listede 147 bayan adaya yer veren yüzde 25 bayan kotası uygulayan UYGUN Parti listelerinde ise 152 bayan adaya yer verildi.

Geçici listelere göre bayan aday temsiliyeti 2018 seçimlerinden bile geri düşmüş durumda ve bu şekilde yeni dönem parlamentosunun eskisinden de yüklü biçimde erkek hakimiyeti durumuna kesin bakılıyor.

TBMM’nin 2018 seçimlerine göre oluşan, mevcut durumda 477 erkek, 100 bayan milletvekili bulunuyor. Bu yeteneğin erkek temsil oranı yüzde 82,67 iken bayan temsil oranı yüzde 17,33 oldu.

Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?, Dünyadan Haberler
TBMM Genel Konseyi Fotoğraf: Hakan Nural/AA/picture Alliance

Kadın siyasetinde neden eşit temsil edilemiyor?

Yüksek Seçim Konseyi verilerine göre Türkiye’de yurt içi ve yurt dışı yaklaşık 64 milyon seçmenin yüzde 50,7’sini oluşturuyor. Eksik seçmenlerin gruplarındaki kadınların oluşturduğu ülkelerde siyasetteki temsil oranları sağlanamıyor.

24 Haziran 2018’de yapılan son genel seçimde TBMM’de erkek vekillerin temsil oranı yüzde 82-83 civarında olmuş, bayan temsiliyeti düşük sıcaklıkta kalmıştı. Bu seçimde ise sivil toplum geçmişine göre bu orandan daha makul bir sonuç bekleniyor.

Peki bayanlar siyasette neden istenilen oranda yer alamıyor?

DW Türkçe’ye siyasette bayan temsiliyetinin neden hala özgürlükçi halde elde edilemediğinin nedenlerini anlatan Bayan Dernekleri Federasyonu Lideri Canan Güllü, temel “erkeklerdeki direnç” olarak gösterdiğini “Bu koltuklar erkekler için çok değerli. Siyasetin askerilik anları olmak üzere; daima yanlarında taşıyıp daima olmak isterler” cümlesiyle açıklıyor.

Aday listelerinde tam olarak eşitliğin sağlanamadığını lakin bu periyotta “karanlıktan alacakaranlığa çıkma mücadelesinin” değerli olduğunu belirten Güllü, Türkiye’nin içinde bulunduğu siyasi ortam nedeniyle bayanların da köşeye sıkıştırıldığını belirtiyor. “Bir sonraki seçimde Türkiye’nin bütün bayanlarını organize etmek benim de sorumluluğumun borcu olsun” diyen Güllü, bayanların siyasette daha çok yer almasına karşı dirence ait şöyle konuşuyor:

“Bu direnç kırılmıyor. Siyasette yer alan (erkekler) yenilenmiyor, insanlara yüzleri görülüyor. Bir periyot geliyor orta veriyorlar, sonra geriler. Biz fermuar sistemi iktidara ya da muhalife bayanlar için kayıt yaptırmayı beceremiyoruz lakin onları bir devir ortasında biriktirdikleri kendi hayatlarında yapıyorlar. Bu direnç kırılmıyor. kırılması gerekiyor. Eninde sonunda da kırılacak.”

Pek çok dernek siyasetinde bayan temsili için kota sisteminin yetersiz olduğu ve istismar edilebildiği belirtilerek, bu nedenle günlük listelerinin bir kadın-bir erkek olarak düzenlenmesini öngören “fermuar sistemi” yorulmasını talep ediyor.

Kadınların siyasete geçmişte başka pek çok açıdan kendini kanıtlamaya çalıştığı ve lakin bunları kazanabildikten sonra siyasette temsile sıra gelebildiğine dikkat eden Güllü, bu nedenle önlerinde pek çok çaba alanı olan kadınların eşit temsili için merkezden aşağıya doğru gerçek bir modelin daha yanlışsız güçleniyor.

Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?, Dünyadan Haberler
Canan GüllüFotoğraf: DW/H. Köylü

Kadın temsilinde yalnızca sayı mı değerli?

Siyasi partilerin aday listelerinde bayanlara ilişkin bilgilerin yanı sıra büyük bölümlerinin seçilemeyeceği sıralara konulması başka bir konu. Bir takım siyasi partiler bayan temsiline ehemmiyet verdiği algıyı yaratmak için kota sistemi uygularsa da ekseriyetle seçilebilir sıralara erkekleri koyarken, alt sıralara da bayanları yazabiliyor.

Siyasi partiler içinden paketler ve seçilebilir bayan adayları çıkarmak için adresli Ben Seçerim Derneği’nin İdare Konseyi Lideri Nilden Bayazıt, DW Türkçe’ye yaptığı değerlendirmede Anadolu’da çok farklı pek çok kentte çok dağınık bayan siyasetçi vardı, lakin bu bayanların öne çıkamadığını ve birçoklarından genel kişilerin bile farkında olmadığını belirtiyor.

“İl ve ilçe düzeyindeki blokajlar var ki üst idare kimilerini tanımıyor bile. Bu bölgede siyaset yapan çok değerli kadınlar ve ulusal düzeyde çıkamıyorlar” diyen Bayazıt, Kırklareli’ni örnek bir hadise olarak gösteriyor. Bu ilin hatasına kadar hiç bayan vekil çıkarmadığına işaret eden lider Bayazıt, kent kurulu olan ve vilayette çok tanımlanmış Yasemin Ertaş’ı KONDA ile çalışmaların sonucunu gösterenler lakin listelere tekrar erkek adayın birinci sıradan yazıldığını aktarıyor.

Ben Seçerim Derneği; CHP, DÜZGÜN Parti, Gelecek Parti ve DEVA’dan toplam 20 bayan aday belirleyerek partilerin idarelerine listelerde yer vermeleri için teklif edildi.

14 Mayıs seçim sonuçlarının 2018’deki çıkışının uzamasını uyarlayarak yaptığı simülasyona göre; AKP seçilebilir sıradan 51 bayan ve 243 erkek adayı çıkarırken, potansiyel bayan temsil oranı yüzde 17,3 oldu. CHP seçilebilir sıradan 25 bayan ve 120 erkek aday gösterirken potansiyel bayan temsil oranı yüzde 17,2 oldu. DÜZGÜN Parti ise seçilebilir sırada 3 bayan ve 41 erkek aday çıkarırken potansiyel bayan temsil oranı yüzde 6,4 oldu.

Kadınlar siyasette neden istenmiyor?

Kadın hakları savunucularının ve dernek temsilcilerinin ortak görüşü kadınların siyasette temsili için parti ya da ideolojinin çok farklı etmeksizin bir erkek direnci olduğu ve kadınların siyasette çok da istenmediği istikametinde.

Nilden Bayazıt bunu şöyle açıklıyor:

“Bir bayan siyaset yapıyorsa ve çoğalması varsa, normalde de pek çok şeyi halletmiş demektir. Bu maddi açıdan olabilir ya da ailevi açıdan. Bütün bunları hallettikten sonra pek de fazla eyvallahınız olmaz siyasette. Lakin siyasetçi erkekler için durum daha farklı ve pek çok bunlara tolere ediyorlar. Oysa kadınlar gerçekten bir şeyleri değiştirmek istiyor, para kazanmayı ya da öteki bir şeyi öncelemiyor.”

Sivil toplumun özelliklerine göre bayanın siyasette eşit düzeyde temsil edilememesinin çok sayıda faktörü bulunmaktadır.

Türkiye’yi daha “kadınsız” bir Meclis mi bekliyor?, Dünyadan Haberler
Fotoğraf: Adem Altan/AFP/Getty Images

Eşik Gönüllüsü Özgül Kapdan, halk lisanındaki “erkek dayanışması” tabirinin aslında altının dolu olduğunu ve erkeklerdeki “eldekini kaybetmeme direncinin” güçlü olduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Medeni Kanun’un güncellenmesi sırasında yani 2000’li yılların başında mal rejimine geçilirken bu direniş çok somut yansımıştı. Birçok vekil, bakan ‘şimdi malımızı, mülkümüzün hanımlarıyla mı paylaşacağız’ vardı. Artık de koltuklarını paylaşmıyorlar.”

Kadınlar için mazeretler mi üretiliyor?

Öte yandan bu seçim sistemindeki ittifaklara dayalı kritik liste istikrarlarının da bayan temsiliyetini sürdürmesi belirtiliyor. Fakat bayan derneklerine bağlı olarak bu bir mazeret yapılmamalıdır.

Bayan Platformu aday listelerinin açıklanmasının akabinde yaptığı listelerin eşit temsilden çok uzak olduğu belirtildi “Kadınlar siyasete girmek istemeyen tezini çürüten çok sayıda bayan aday adayı olmasına karşın, listelerde çok sayıda az sayıda bayana yer verildi. Büyük bir kısmı de seçilemeyecek listelerdeki bayan oranı formda yüksek oranda gösterildi” dedi.

Kadın temsilinin 2018’den geriye düşülmesini eleştiren Kapdan, “Son yıllarda hangi alanda geri gidildi ki? Bayan hakları da bunun bir uzantısı” diyor. Erkeklerin siyasetçilerin tahminen şuur altlarında ya da bazen şuurlu formda bayanların hakkı olarak görmediğini belirtmediğini bunun için de toplanma mazeretler yaratıldığını belirtiyor:

“Mesela bayanların başvurmadığı bahanesi… Bu sene başvurdu bayanlar, hatta her seneye kıyasla daha çok sayıda başvuru oldu. Tahminen bu seçimdeki istikrarlar, ittifaklar zorlayıcı bir etken olabilir ama sorun ana nedeni olarak gösterilemez.”

Kapdan, genel anlamda aday olan isimlerin erkek ya da bayan olsun toplumsal cinsiyet eşitliği takvimine sahip olup olmadığı açısından değerli olduğunu işaret ederek, bu nedenle Meclis’te bayan hareketlerinden temsilcilerin de varoluşunu belirtiyor.

DW Türkçe’ye manisiz nasıl ulaşılabilirim?

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r