DOLAR 32,5094 0%
EURO 34,6323 -0.21%
ALTIN 2.435,51-2,55
BITCOIN 21519812,50%
İstanbul
14°

PARÇALI AZ BULUTLU

02:00

YATSI'YA KALAN SÜRE

Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?, Dünyadan Haberler

Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?

ABONE OL
Kasım 27, 2023 01:42
Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?, Dünyadan Haberler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

14 Mayıs’ta yapılan cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimleri öncesinde toplumsal medya platformu Twitter’da bot hesapların gösterime girmesi önemli bir artış oldu. Fiyat karşılığında yönetimli profesyonel-kampanyacı (astroturfer) hesapları ve botların birlikte hareket ederek küreselnu şekillendirmek için yüklü olarak muhalifleri gayelerin alınması ve seçmen davranışlarını etkilemeye uğraşmaya yönelik kaygılar var.

Sosyal medyanın yerde her yerde elzem bir bağlantı ve örgütlenme araçlarından biri haline gelmesi, yeni arıza ve sansürleme yöntemlerinin yanı sıra halkanda manipülasyona yol açan propaganda araçlarının ortaya çıkması neden oldu: Astroturfer ve bot hesapları.

Finanse edilen profesyonel hesaplar

Kelime kökeni yapay çim markası astroturf’ten gelen halı saha, İngilizce’de tabandan gelen ve zaten halk oluşumları için kullanılan ‘grassroots’ özelliğinin aksine, yapay olarak sunulan, bir merkezden finanse edilen ve denetim edilen ve kendisine kitlesel taban hareketi süsü veren kampanyalar için faaliyet göstermektedir. Twitter’da yer alan astroturfer ya da profesyonel hesaplar bu platformu paylaşmak için maddi gelir elde ediyor. Telegram, WhatsApp biçiminde platformlarda örgütlenen bu hesapların kullanıcılarına siyasi partiler, lobiciler, sivil toplum örgütleri ya şirketler tarafından ay yahut kampanya başı ödeme yapılıyor. Bot hesapları ise gerçek bir şahsa ilişkin değil. Otomatik iletiler sonucu ve geçersiz bir trafik oluşturan bu hesaplar uzun vadeli komutlar verilen programlara dayanıklıdır.

Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?, Dünyadan Haberler
Sarphan UzunoğluFotoğraf: privat

DW Türkçe’ye konuşan NewsLabTurkey Yöneticisi Dr. Sarphan Uzunoğlu, bot hesapların toplumsal medyada çeşitli roller üstlendiklerini: “Birinci işi belli bir hashtagin toplumsal medyada bir araya gelmesini sağlamak. İkinci işi Twitter’da çok bu ortalar belirtiyor olan anketlere oy vermek. Üçüncü işi bir kullanıcıyı spam yapmak için yavaşlatmak gibi görünüyor.”

“Amaçları siyasal irtibat sürecini manipüle etmek”

Uzunoğlu, siyasi düğme için kullanılan astroturfer-profesyonel hesapların ise gerçek manasıyla demokratik bir süreç olan politik irtibat süreçlerini manipüle etmek için yönlendirilmiş hesaplar olduğunu söz ediyor. Twitter’da iletişimsel büyümein çok hızlı bir formda manipüle edilebileceği mecralarda profesyonel hesapların bot networku ile birlikte büyük çaba gösterdiğine işaret eden Uzunoğlu, “Astroturferlar, şöyle yapılıyor. Muharrem İnce, Kemal Kılıçdaroğlu’ndan daha yeterli raporunu yayarlar, işte solcu olsam Muharrem İnce’ye oy veririm iletisini yayarlar ve bunlar gerçek fotoğraflarla, gerçek kullanıcı olarak çok vakit harcıyor. Genellikle Google’dan yararlanıyor rastgele scriptler ve yazılımlar üzerinden bir kimlik inşa edilen bot hesapları ise bu ileti bağlantılarını genişletiyorlar” diyor.

“Yeni bir bot ağına giriş yaptı”

Yakın vakitte toplumsal medyaya bu şekilde bir bot verisi olduğunu lisana yazan Uzunoğlu, “YektaKopan5 diye de hesap geldi mesela. Şunun için geldi. Görünür olan, çok fazla aratılan kullanıcıların isimlerini baz yapan bir bot networku giriş yaptı” diye konuşuyor. Teknik olarak bu kullanıcıların yakalanıp gibisi sistemleriyle yakalanıp kaba tabirle imha edilmesinin çok kolay olduğuna işaret ediyor.

Elon Musk’ın Twitter’ı satın alırken ‘burada çok fazla bot var, ben botlardan temizleyeceğim’ dediğini ve bu münasebetle bir sistem yarattığını söyleyen Uzunoğlu, “Ama Musk’ın Twitter’ı için önceliğin demokrasisi değil para ortada mevcut. Şunu görüyoruz şu an Türkiye’nin siyasal bağlantıdaki ve siyasetteki en değerli imtihanı mümkün bu seçimler öncesinde Twitter’a önemli bir bot ağı taraması var” diyerek ekliyor: “Bu başarısının arkasında kim var? Bu seyrin gerisinde olan bireyler nasıl bir ileti yayacaklar? Bunun tahlilini yapmak gerekiyor. Etkin olarak şimdi çalışmayı başlatmışlar. Şimdilik birçok hesap yalnızca oluşturulmuş durumda. Ancak sonuç olarak bunların seçimleri için dahil edildiğini görmek için alim olmaya gerek yok.”

“Twitter şeffaflıktan uzaklaşacak”

Son devirde bot hesaplarındaki artışn dikkat çekici olduğunu belirten bilişim hukuk uzmanı Prof. Dr. Yaman Akdeniz, Twitter’ın sistemi üzerinden şu anda bot hesapları için araştırma yapabildiklerini ancak oluşturuldukları bu sistemi araştırmacılar için paralı hale getirmek üzere olduğunu vurguluyor.

DW Türkçe’ye konuşan Akdeniz, “Twitter bunun için çok yüksek fiyatlar açıkladı. Hasebiyle, bu tip araştırmaları yapmak da neredeyse imkansızlaşacak. Twitter’ın şeffaflıktan uzaklaşacak” ifadesini kullanıyor.

İletişim Başkanlığı’nın harcamaları 2,7 kat arttı

Sosyal medyada bot hesapların tesiri artarken son periyotta Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı’nın harcamalarındaki keskin artış da dikkat çekiyor.

Seçimin ocağının 44 milyon 331, şubatta ise 188 milyon 810 bin lira harcamada bulunduğu belirlendi. Birgün’den Mustafa Bildircin’in haberine Şubat 2022’de 50 milyon 415 bin lira harcayan başkanlığın harcamaları bu yılın şubat ayında yüzde 274 olarak kaydedildi. İki ayda toplam harcama 233,1 milyar TL’ye ulaştı. İrtibat Başkanlığı’nın 2023 yılı bütçesi 1,6 milyar lira.

Cumhurbaşkanlığı 2021 yılında, “Temsil ve Tanıtma” ismi altında 6,6 milyon lira, 2022 yılının birinci yarısında ise 144,7 milyon TL’lik temsil ve tanıtım harcamasına imza atıldığı biliniyor. Kuruma 2023 yılı için ise 327 milyon TL’lik temsil ve tanıtma ödenmesi öngörülüyor.

Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?, Dünyadan Haberler
Cumhurbaşkanlığı İrtibat BaşkanlığıFotoğraf: Tuncay Yıldırım/DW

“Devlet işlemlerinin yasal olarak yürütülmesi sorunlu”

Sarphan Uzunoğlu, devam parasıyla yapılmadığı süre boyunca siyasi partilerin halı saha kampanyası yapmasında bir başarısızlık yoktu, bunun yerine faal bir siyasi bağlantı taktiği görüşünde. Kelam konusu kampanyayı ABD’de Demokratların da Cumhuriyetçilerin de yaptığını yapan Uzunoğlu, “Günün sonunda bu bir cürüm değil. Lakin İrtibat Başkanlığı yahut gibisi bir kurum üzerinden külliyen siyasal iktidarın elde edilmesi için bu usul bir faaliyet yapılıyorsa, bu zati hem etik olarak hem de Yasal olarak sorunlu. Yani yetki aşılmış ve yetki berbat kullanılmış oluyor” diyor.

Uzunoğlu, bu hesapların kime çalıştıklarının, içerik üretmeye başladıklarında ve karşılıklı takip ağlarının oluştuğunda yapılan bir içerik analiziyle ortaya çıkabileceğini vurguluyor.

Uzunoğlu’nun geçen yıl Hazal Sena Karaca ile birlikte Twitter Türkiye trendlerine giren, siyasi propaganda/destek gayeli oluşturulmuş 10 hashtag ve ifadeyi toplumsal ağ tahlili (SNA) ve içerik tahlili metotlarıyla incelediği, yılda bir kez toplu olarak parti kümelenmelerinin yanı sıra parti içi fraksiyonlara kümelenmeler de bulunuyor. AKP içinde Metin Külünk, Süleyman Soylu ya da Berat Albayrak’a yakın olanlar içinde çeşitli kümelenmeler konusu var.

Bu hesapların kimler tarafından görülebildiği görülebildiği, toplumsal medyada anonimsellik açısından etik olarak sorunlu olabileceğini lisana yapan Uzunoğlu, ekliyor: “Ama şayet bu devlet tarafından açılan bir hesapsa orada da farklı bir sorun var. Onun da aslında hesabını yapması gereken kişi hem hesap açtıran hem de hesabın genişletilmesine izin veren Twitter idaresi olur.”

“Olumlu tesir haberciliğine bağlı olanlara bağlı”

“Sosyal mecraların seçmenin en son performansına aslı olumlu tesiri seçmenin demokrasinin gerekliliği olan haberciliğe erişebilmesine bağlı” diyen Uzunoğlu “Seçim gösterdiği ve demokrasiye Daim bu olumlu tesir, toplumsal ağlardaki ağır yanlış bilgi birikimiyle da apayrı bir üreme evriliyor. Burada onlar için değerli olan yüksek sesli ve şiddetli bir tartışma yaratıp, politik politik tartışmaları gölgede bırakacaklarını” tabirlerini kullanıyorlar.

Nüfusun dörtte üçü toplumsal medya kullanıyor

Basın seçeneğine sahip olan klâsik medyanın neredeyse yüzde 90’ının iktidar tarafından denetlendiği Türkiye’de sosyal medya basın ve söz özgürlüğü açısından büyük kıymet taşıyor. Londra merkezli We Are Social tarafından yayınlanan “Dijital Türkiye 2023” raporuna göre Türkiye’de toplam bütünlüğü 73,1’i toplumsal medya kullanıyor ve günde ortalama 7 saat 24 dakikasını internette geçiriyor.

Peki sosyal medyada çeşitli hesaplar üzerinden sağlanan halı saha kampanyaları Türkiye’de seçmen tercihlerini değiştirebilir mi?

Twitter’da bot hesapları arttı: Seçim manipülasyonu yapılıyor mu?, Dünyadan Haberler
Emre ErdoğanFotoğraf: özel

“4-5 puanın etkilenmesi seçim sonuçlarını değiştirir”

DW Türkçe’ye konuşan İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden siyaset bilimci Prof. Dr. Geleceksa burada çok fazla tesiri olabilir. Zira 4 ila 5 puanın etkilenmesi seçim sonucunu değiştirir.”

Sosyal medya tesirini 2016 Amerikan seçimleri sonrasında doğrudan analiz etmeye başladıklarını söyleyen Erdoğan, burada bir dış müdahale olduğunu belirten ABD merkezli veri tahlili şirketi Cambridge Analytica’nın, dünya çapında Facebook kullanıcılarının özel bilgilerine ulaşan ve bu bilgilerle ABD seçmenin davranışlarının öngörüp tercihlerini etkileme hizmetlerini gösterdiğina sütlerini hatırlatıyor .

Yanlış haber yayma açısından toplumsal medyanın klâsik medya araçlarına göre altı kat daha rekabetçi olduğunu vurgulayan Erdoğan “Ve 2016 yılında yaşlı beyaz Amerikalıların seçime katılmadığı bu kadar fazla olmasında en değerli sebeplerden biri toplumsal medyada piyasaya sürülen onun manipüle edeceği kampanyalar” diyor.

“Türkiye dış müdahale riskine açık”

Sosyal medya kampanyalarıyla yapılacak rastgele bir dış müdahalenin ülke içindeki çatışmaları artırarak huzursuzluk da yaratılabileceğine işaret eden Erdoğan, seçimlere dış müdahale tehdidinin varlığına dikkat çekiyor. Burada kullanılacak en değerli araçlardan birinin toplumsal medyanın gelişmesi söz eden Erdoğan, “Türkiye’de seçimin dıştan üretilen bir toplumsal medya kampanyasıyla seçim sonuçlarının meşruiyetine gölge düşürülmesi ve bunun çatışmaya dönüştürülmesi mümkünlüğü var. Ve biz buna tabi karşı rastgele bir önlem alınmaması” diyor.

Bu tıp dış müdahalelerle kurumsal düzeyde çaba sarf ettiği, NATO’nun bununla ilgili Litvanya’da bir merkezi olduğu, Avrupa Birliği’nin de bunu bir güvenlik olarak demokratik olarak edindiğini anlatan Erdoğan, Türkiye’de ise bu çabanın geçen kasım yerinde ortaya çıkan dezenformasyon yasası çok cihazlar bir formda yapılıyor diyor. Erdoğan, “İletişim Başkanlığı dezenformasyonla çabayı parlaklıkleri ortada olsaydı. Lakin şu ana kadar görülen yalnızca Türkiye içinde muhaliflerin yaydıkları haberlerle Odaklanmaları. Dış müdahaleye yönelik rastgele bir hal kalmış durumda değil. Biz o açıdan da çok müdafaasız durumdayız” tabirlerini kullanıyor.

Kutuplaşmayı artıran paylaşımlar etkili

Çok fazla yanlış haberin yaygınlaşmasının da kutuplaşmayı artıran seçimlerin artacağını lisana gelen Erdoğan, ekliyor: “Çok kutuplaşmış bir ülkelerdeki günlük tartışmaları daha da kutuplaştıran yanlış haberler, mesela orman yangınlarıyla ilgili yanlış haberler, toplumsal kutuplaşmaları pekiştirilebilir. Bu da seçim sonuçları tesirler. Yani bunu kabul etmek gerekiyor.”

Asıl risk insanların sıradan paylaşımı

Emre Erdoğan, toplumsal medyanın manipülatif emelle birçok ülkede yaygınlaştığını, Türkiye’nin de bulunduğu Ortadoğu bölgesindeki iktidarlara yakın çok sayıda astroturfer hesabı ve bu hesapların paylaşımlarını yayan bot hesaplarının saklandığını uzun süre boyunca tartışıldığını söylüyor. Erdoğan, “Bu müdahale stratejisi esasen şunu yapılabilir. Haber çıkar, botlarla çoğaltılır, ondan sonra organik olarak yapılabilir. Temel risk organik büyüme. Elimizdeki en büyük sorun sıradan insanın bir de çok âlâ bir şey düşünerek bu cins yanlış bilgiler ve haberleri paylaşmaları” diyor.

Türkiye’de eleştirel okuryazarlık ya da medya okuryazarlığının yaygınlaştığı için genel olarak bir araya gelme sorunu olduğunu söz eden Erdoğan, bir haberin içerisinde duygusal bir boyut varsa yaygınlaşmasının çok daha hızlı olduğuna işaret ediyor. Erdoğan, “Toplum olarak sevdiklerinin karşılığında öfkeli ve gergin bir durumdayız. Seçimlere girerken bu çok daha fazla olacak. Öfkeli beşerler o manipülatif haber daha fazla yayılıyor. Bu türlü bir duygusal kırılganlık içinde bulunduğumuz için tehdit kat ve kat fazla” tabirlerini kullanıyor.

Twitter 7 bin 340 hesabı kapatmıştı

Sosyal medya platformu Twitter, Haziran 2020’de Türkiye’den 7 bin 340 hesaptan “devlet temaslı bilgi yaymalarına operasyon” karıştığı yerde kapatıldığını duyurmuştu.

Twitter’dan yapılan açıklamada, “Platformumuzun teknik sunumları ve hesap davranışlarından yola çıkan tahlilimiz, bu uydurma ve ele geçirilmiş hesapların AKP’nin tutuklama siyasi bir anlatım yaratmaya çalıştığı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a güçlü bir takviye oluşturulduğu gösterildi. Teknik işaretler, partinin gençlik kollarıyla temaslı ve merkezi Bir ağın ele geçirilmiş birçok hesapla ilgili olduğunu gösterdiği” denmişti.

Avustralya Stratejik Siyaset Enstitüsü (ASPI) ve ABD’deki Stanford Üniversitesi’ne bağlı İnternet Gözlemevi (SIO) tarafından Twitter için yapılan analizde, hacklenen çok sayıda hesapta AKP’yi öven tweetler ya da CHP ve HDP şeklinde muhalefet partilerini maksatla tespit edilmiş, Kapatılan hesapların AKP’nin 2017 referandumu kampanyasını desteklemesi yahut Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki askeri operasyonlarına kamuoyunda oluşturmak için kuruluşa işaretlenmişti.

DW Türkçe’ye sansürsüz nasıl ulaşılabilirim?

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r